Zasady w pedagogice Montessori

Teraz opowiem Ci trochę o zasadach, których powinnaś przestrzegać jeżeli chcesz wychowywać dziecko zgodnie z filozofią M. Montessori. Musisz pamiętać, że nie tylko pokój dziecka powinien być zgodny z zasadami jej filozofii, ale cały dom, aby nie było dysonansu między przestrzenią typowo dla dziecka a resztą domu czy mieszkania. Tym bardziej że dzieci wychowywane zgodnie z filozofią M. Montessori nie mają wyznaczonego jednego miejsca, w którym mogą wykonywać swoje aktywności w domu. Pracują w różnych miejscach, tam, gdzie danego dnia czy w danym momencie jest im wygodnie. Bardzo często wykonują swe aktywności na podłodze, zaznaczając miejsce, w którym pracują dywanikiem. Dywanik rozłożony przez dziecko w wybranym przez nie miejscu mówi rodzeństwu i innym domownikom „to jest moje miejsce pracy, uszanuj je”. Osoby mieszkające w domu starają się nie wchodzić na dywanik, by przez przypadek nie zniszczyć pracy, którą już wykonało dziecko. 

Jak powinien wyglądać dywanik?

„Porządek w otoczeniu – porządek w sercu. Porządek i wolność to są dwie strony tego samego medalu” M.M.

Na półkach materiały ułożone są od najłatwiejszych (po lewej stronie półki) do najtrudniejszych. Podczas przekładania, przesypywania, składania zwracamy uwagę, że wykonujemy czynności od lewej strony do prawej i z góry na dół. Na przykład – na tacy z lewej strony leży wypełniona miseczka, potem narzędzie do wykonania pracy oraz puste naczynie lub naczynia. Są to zasady, które dotyczą zarówno prawo jak i  leworęcznych, gdyż stanową przygotowanie dzieci do pisania. Piszemy od lewej, górnej strony kartki w stronę prawą. W ten sposób dzieci samoczynnie zapamiętują tę zasadę. Kolejnym  elementem przygotowywania dziecka do nauki pisania, jest pokazanie odpowiedniego chwytu łyżki, łyżeczki, pęsety, pipety i innych narzędzi, którymi pracuje dziecko. Następnie  zwracanie uwagi czy dziecko ten chwyt stosuje podczas przenoszenia materiałów, czy przesypywania. Jest to przygotowanie ręki do trzymania kredki, ołówka, czy długopisu. Wszystkie przedmioty w otoczeniu dziecka muszą przyciągać jego uwagę i zachęcać do pracy. Mówi się, że materiał rozwojowy ma zapraszający charakter, zachęca swoim kolorem, kształtem, dotykiem. Musi być na tyle atrakcyjny, aby dziecko zaczęło z nim pracować. Naczynia, przy ćwiczeniach praktycznego dnia, (np. miseczki) powinny być czyste, jednokolorowe, nierzucające się w oczy, bo to zawartość ma przyciągać uwagę dziecka, a nie opakowanie. Wszystkie materiały, z którymi może pracować w danym czasie dziecko są zawsze dostępne w tym samym miejscu. Ułożone tematycznie na półkach, w zasięgu ręki dziecka. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, z którym materiałem będzie pracować, ale wybiera tylko z materiałów, które już poznało. Jeżeli dziecko chce pracować z czymś, czego jeszcze nie zna, rodzic pokazuje mu, jak z daną pomocą  pracować. Przeprowadza z dzieckiem tak zwaną lekcję trójstopniową, o której napiszę Ci w jednym z następnych wpisów.

Dziecko powinno wiedzieć, że ma prawo do pracy w ciszy

Dziecko powinno wiedzieć, że ma prawo do pracy w ciszy, że nikt nie będzie mu przeszkadzał podczas pracy i nie będzie mu pomagał, jeśli pomoc jest niepotrzebna. Gdy będzie potrzebowało pomocy, poprosi o nią. Wie również, że może pracować tak długo jak długo praca ta będzie dla niego atrakcyjna i będzie sprawiała mu przyjemność. Budowa oryginalnego, sensorycznego materiału Montessori jest przejrzysta, ukazuje jeden, określony problem do rozwiązania. Pozwala to na skoncentrowanie się w czasie pracy. Na przykład różowa wieża różni się jednym parametrem – wielkością. Kolor i struktura poszczególnych sześcianów są takie same. Dziecko ma również okazję, w czasie pracy z materiałem, samodzielnie zauważyć błąd. Jeśli w „różowej wieży” przestawi klocki – dysharmonia jest widoczna lub wyczuwalna dotykiem. Taka budowa materiału umożliwia w maksymalnym stopniu samodzielną pracę, a możliwość wychwycenia błędu uniezależnia dziecko od oceny dorosłego. Dziecko staje się samodzielne w ocenie swej pracy.